Tesisat radyatör-halk dilinde petek- bağlantı şekilleri ve verimle ilgili bilgiler aşağıda açıklanmıştır.

Radyatör Sıcak Su Girişi Üstten ve Çıkışı Alttan

Su giriş çıkışı aynı veya farklı taraflarda olabilir. Su giriş ve çıkışı radyatörün sağ veya sol tarafından yapılabilir. Bu özellik yerleştirme koşullarına uygun montaja olanak sağlar. Bu yöntem yaygın olarak kullanılır. Aynı ve farklı taraftan bağlantı radyatör içindeki su akışının değişmesi nedeniyle verimi etkiler. 1,6 metreden uzun radyatörler, kombi pompasının radyatör içi sirkülasyonu tam yapabilmesi ve radyatörden tam ısıl verim alınabilmesi için farklı taraflardan çapraz bağlanmalıdır.

Radyatöre Sıcak Su Girişi ve Çıkışı Farklı Kenarlardan ve Alttan Bağlantı

Radyatöre sıcak su girişinin üsten yapılamadığı durumlarda tercih edilir. Zorunlu olmadıkça kullanılmamalıdır. Üstten bağlantılarda radyatöre giren su kanallar boyunca üst kısımda yayılır ve aşağıya doğru iner. Alt kısımda toplanan su gidişe yönelir. Böylece radyatörün yüzeyi homojen olarak ısınır.

Alttan girişlerde ise suyun bir kısmı alt kısımlardan doğruca gidişe yönelir bir kısmı ise yukarıya çıkar. Yukarıdan aşağıya inen su, alt kısımda hareket halindeki suyla karışır. Bu nedenle altan bağlantı şeklinde radyatörün verimi; radyatör tipine, radyatörün yüksekliği ve boyu arasındaki orana bağlı olarak %10–20 arasında düşer. Radyatörün seçiminde bu verim kaybı dikkate alınmalıdır. Giriş çıkış yerleri değişebilir.

Tek Borulu Tesisatlarda Bağlantı

Bu bağlantıda bir radyatörden çıkan soğutulmuş su tesisattaki sıcak suyla karışıp sıcaklığını düşüreceği için her radyatördeki sıcaklık farklı olur. Verimli bir ısıtma için boru çapları önemlidir. Radyatör giriş bağlantı borusu tesisat borusundan büyük seçilerek suyun radyatöre girişi sağlanmalı. Radyatör çıkış borusu tesisat borusundan küçük seçilerek radyatörün içindeki suyun tam dolanımı sağlanmalıdır. Ayrıca tesisat suyunun devrini sağlamak için radyatör vanaları ile her radyatörde debi ayarı yapılmalı, ilk radyatörlerin debileri azaltılırken sonlara doğru olanların debileri arttırılmalıdır (reglaj ayarı).

Seri Radyatör Bağlantısı

Bu bağlantı biçimi ender rastlanır ancak tek bir radyatörün kullanılamadığı zorunlu durumlarda -binanın inşaat özellikleri nedeniyle kolonlarla bölünmüş bir duvarda- kullanılırlar. Bu bağlantıda bir radyatörden çıkan su diğer radyatöre girer. Dolayısıyla her radyatördeki sıcaklık farklı olur. Su giriş ve çıkış farklı veya aynı taraftan yapılabilir.

Farklı taraftan bağlantıda seri bağlanan radyatörlerin toplam ısı gücü, tek tek radyatörlerin ısı güçlerini toplamından çok az düşüktür. Aynı taraftan yapılan bağlantılarda ise seri bağlanan radyatörlerin ısı gücü tek tek radyatörlerin toplam ısı gücünden %8–10 kadar azdır.

Uygulamalarda farklı taraftan bağlantı tercih edilmelidir. aynı taraftan bağlantı yapılıyorsa verim düşüşü hesaba katılmalıdır. Tesisattaki sirkülasyon pompasına bağlı olarak, seri bağlanmış radyatörlerde toplam ısı yükü 7–8 Mcal/h geçmemelidir.

Son olarak radyatörler asla alttan gidiş ve üstten dönüş olarak bağlanmamalıdır! Bu durumda verim kaybı % 45-50’ye çıkar. Radyatörün üst bağlantı ağzında mutlaka hava alma pürjörü olmalıdır.

Radyatör Basınç Kaybı Hesabı

Radyatörden istenilen verimin alınabilmesi ihtiyaca uygun radyatörün seçilmesine bağlıdır. Seçim yapılırken radyatördeki basınç kaybı, değişik su giriş-çıkış ve oda sıcaklıklarına göre kapasite değişiminin hesaplanması gerekir.

Tesisatlarda sürtünmeden dolayı bir basınç düşmesi yaşanır. Toplam basınç düşmesi pompa seçimi için önemli bir husustur. Toplam basınç düşmesinin bir kısmı panel radyatörde meydana gelir. Panel radyatörlerinde oluşan basınç kaybı aşağıdaki tablo yardımı ile hesaplanabilir.

Eğer su debisi belli değilse aşağıdaki yöntemle basınç kaybı hesaplanabilir:

Radyatör Yerleşimlerinin Verim Üzerine Etkisi

Radyatörün üstünün ve çevresinin kapatılması sonucu kanatlar arasında hava dolaşımı engellenir ve radyatörün verimi düşer. Bu durumda radyatörün seçimi yapılırken bu olacak verim düşüşü de hesaba katılmalıdır. İdeal olan TS 2164/2 de belirtildiği gibi radyatörün üstünün tamamen açık olması, alt taraf da minimum 100 mm, arka tarafta ise duvardan minimum 40 mm açıklığın bulunmasıdır. Bu durumda radyatör verimi % 100 olarak kabul edilir.

Radyatör pencere tablasının genişliği radyatörden çıkan havanın iç ortamda dağılımını ve verimi etkiler. Pencere tablasının radyatörün üstünü tam ve yarım kapattığı durumlarda verim aşağıdaki şekillerde gösterilmiştir.

Radyatörün üstünün ve çevresinin kapatıldığı çeşitli durumlar için verim değişimi aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

Isıtıcı elemanların girişinde hem kapama, hem de akışı düzenleme işlevini gerçekleştirecek valfler bulunmalıdır. Bu amaçla radyatör vanaları kullanılır. Bu valfler de süpaplı valf tipleridir. Süpabın geri hareketi vana kovanı ile sınırlıdır. Reglaj ayarı adı verilen işlem ile valf kapağı altındaki anahtar ağzı çevrilerek vana kovanı konumu değiştirilir. Vana kovanı konumu sabitlendiğinde, vana elle en açık duruma bile getirilse, valfden geçen su miktarı sınırlıdır.

Radyatör muslukları genel olarak radyatör köşe musluğu ve radyatör düz musluk olarak ikiye ayrılır. Malzeme genellikle bronz veya pirinçtir.

Termostatik Radyatör Vanaları

Radyatör giriş hattı üzerinde ve radyatör girişine takılan termostatik duyar eleman yardımı ile oda sıcaklığına bağlı olarak sıcak su debisini ayarlayan bir valf grubudur. Yapısına bağlı olmakla birlikte 6°C’den 40°C’ye kadar oda sıcaklığını kontrol ederler. Termostatik radyatör valfleri 2 ana parçadan oluşurlar. Birincisi termostatik radyatör metal valf grubu, ikincisi ise termostatik duyar eleman grubu (diğer bir ismi ile regülatör grubu) olarak adlandırılır.

1. grup dış görünüş olarak klasik radyatör valflerine benzeyen, açma kapama düzeneği olarak ta duyar eleman başlığı ile uyumlu çalışan bir konstrüksiyona sahiptir. Yatay eksendeki debi ayar mili duyar eleman pistonu yardımıyla itilir veya geriye çekilir.

2. grup, termostatik duyar eleman başlığı içindeki termal eleman yardımıyla ortam sıcaklığını algılayıp hacimsel genleşmeyi düzlemsel harekete dönüştüren bir konstrüksiyona sahiptir.

Bu grup ortam ile valfi ilişkilendirip debi kontrolünü sağlayan temel gruptur.

Termostatik Radyatör Valfi Çalışma Prensibi

Belirtildiği gibi 2 gruptan oluşan valfin ana fonksiyonları termostatik duyar eleman grubu yardımıyla gerçekleşir.

Grup, termoeleman ve termoelemanın genleşme hareketini doğrusal harekete dönüştüren parçalar ile diğer ayar parçası ve taşıyıcı gövde gibi parçalardan oluşur.

Valfin temel elemanı olan termoeleman radyatör sistemlerinde çoğunlukla 2 tip olarak kullanılmaktadır.

• Sıvı esaslı duyar eleman,
• Yarı katı (macun) esaslı eleman (wax tipi)

Sıvı esaslı tiplerde histerizis daha kısa, diğer tiplerde daha uygundur. Histerizis duyar elemanın ortam sıcaklığını algılayıp reaksiyon gösterdiği zamana kadar geçen süredir. Doğal olarak bu süre ne kadar kısa olursa valfin çalışma doğruluğu da o kadar kararlı olur. İstenilen konforu sağlamak için valfin ortamdaki ani sıcaklık değişikliklerinde hızlı reaksiyon göstermesi arzulanır. Bu nedenle de sıvı esaslı duyar elemanlar daha yaygın olarak kullanılmaktadır.

Duyar eleman içindeki sıvı veya macun , ortam sıcaklığı ile genleşir veya büzülür. Bu hacimsel değişiklik konstrüksiyon sayesinde doğrusal harekete dönüştürülür ve bu hareketle valf mili itilir veya çekilir. İtilen valf mili ile radyatör suyu debisi kısılır, tersine açılır. Bu şekilde ortam ile valfin ilişkilendirilmesiyle radyatör üzerinden geçen su debisi değişkenlik gösterir. Sürekli ve dinamik bir çalışma ile bir çevrim oluşur.

Radyatör Vanasının Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Termostatik radyatör valfleri prensip olarak debi ayarı esasına göre çalıştığı için zaman zaman %60-70’lere varan kısma yapabilirler. Harici kazancın yüksek olduğu saatlerde dış ortam sıcaklığının ani yükselmesi durumunda, kısma bu seviyelere kadar ulaşabilir. Bu da pompa devrelerinde istenmeyen zorlanmalara neden olabilir. Bu tip problemleri engellemek için banyo, antre v.s… gibi ısı yükü az olan devreler üzerine termostatik radyatör valfi takmayıp, bu devreler üzerinden pompanın rahatlaması sağlanabilir, veya by-pass kontrollü devrelerle sirkülasyona yardımcı olunabilir. 

Bu tür valflerle donatılan sistemlerde debi azalmasının getirdiği bir diğer problem de kazanda şalt uzamasıdır. Şalt sıklığının uzaması veya kısalması genel olarak arzu edilmeyen bir olaydır. Seçilen kazan büyüklüğünün su hacmi yönüyle uygun büyüklükte olmasına dikkat etmek gerekir. Böylelikle optimum verimle işletme şartları ve emisyon sağlanmış olur. Şalt uzaması ile kazan verimi düşecek, şalt kısalmasıyla da emisyon artacak ve verim düşecektir. 

Termostatik radyatör valfi montajında dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, valfin branşmana takıldığı yerin konumudur. Termostatik vana kafası yere paralel monte edilmelidir. Yere dik montajda, oda içerisinde aşağıdan yukarıya
yükselen sıcak hava akımları valf üzerinden geçmesi gereken havayı engelleyici konumlarda yanlış algılama olacağı için valften beklenen verim elde edilemez (geç kapatma). Valfin montaj yeri oda sıcaklığını en iyi hissedebileceği bir konumda belirlenmelidir.

Termostatik Radyatör Valflerinin Avantajları

• Çalışması için harici enerji kaynağına ihtiyaç duymaması, dolayısıyla işletme giderinin olmayışı,
• İstenilen radyatör ünitelerine takılarak her birinin ayrı kontrolüne olanak sağlaması,
• Radyatör valfinin yerine takılması nedeniyle klasik sistemle yüksek olmayan bir farkla yatırım gerektirmesi,
• Kullanımın kolay ve anlaşılabilir olması,
• Set edilen sıcaklıkta kilitleme yaparak, daha yüksek sıcaklıklara ayar imkanının isteğe bağlı olarak engellenmesi. Bu özellik konstrüksiyona bağlı olmakla birlikte, genellikle birçok konstrüksiyon buna olanak sağlamaktadır. Özellikle otel, motel, iş merkezleri gibi yerlerde harici müdahale ile set edilen sıcaklığın değiştirilmemesi arzu edilmektedir. Sistemin buna olanak sağlayabilmesi bir avantajdır.
• Donma riskine karşı sistemi tam açık konumda tutması,
• Kazan sistemindeki mevcut otomatik kontrol sistemlerine olumsuz etki oluşturmaması,
• Periodik ve bakım gerektirmeyen bir yapıya sahip olmaları,
• Yatırımın geri kazanım süresinin çok kısa olması, başlıca avantajlar olarak sayılabilir.

Mevcut Kalorifer Tesisatlarımıza Uygulanabilirlik

Mevcut radyatör gruplarımızda girişte mutlaka bir radyatör valfi bulunuyor. Çıkışta ise bazen var bazen yok. Ancak bir de geri-dönüş valfi bulunması gerekiyor. Klasik anlamda bildiğimiz volanlı tip radyatör valflerinin termostatik radyatör valfleri ile uyumlu çalışmaları ve sadece termoeleman başlığı takarak kullanılmaları, yapıları nedeniyle mümkün değildir.

Ancak son yıllarda piyasada görülebilen ve termostatik radyatör valfi ile uyumlu, dönüştürülebilen valfler vardır. Eğer tesisatımızda bu valflerden var ise sadece termoeleman grubu alınarak sistem dönüştürülebilir. Diğer valf grubunun ise yeni radyatör valfi ve termoeleman başlığı çifti ile birlikte değiştirilmesi gerekmektedir. Rakor sistemleri, valf boyutları bakımından buna olanak sağlamakta sadece vidalama işlemi ile eski sistemler termostatik gruplu olarak dönüştürülebilmektedir.

• Tek borulu sistem
• Çift borulu sistem
• Mobil sistem

Tek Borulu Kalorifer Tesisatı

Yatay tek borulu kalorifer tesisatı sistemlerinde, ısıtıcılar by-pass borusu ile bağlanmıştır. Bu sisteminde kazandan çıkan tek bir ana dağıtım borusu, bütün ısıtıcılara yeteri kadar sıcak su verdikten sonra, tekrar kazana geri dönecek şekilde tasarlanır.

Bunun için de Şekil 1’de gösterildiği gibi, kalorifer tesisatındaki suyun tamamının her ısıtıcıdan geçmesi veya Şekil 2’ ve Şekil 3’te gösterdiği gibi, suyun ısıtıcılardan kısmen geçmesi şeklinde yatay veya düşey düzenlemeli olarak yapılabilir. Genel olarak tek borulu sistemlerde prensip olarak ısı kaybının fazla olduğu (kuzey yönündeki) hacimlerindeki ısıtıcılar, kazana yakın olarak seçilir.

En büyük üstünlükleri, boru boylarındaki azalma nedeniyle, yatırım masrafları azdır, montajları basit, iki borulu sistemlere göre daha esnektir.

Tek borulu kalorifer sistemlerin en büyük sakıncaları, seri bağlanmış radyatörlerin giriş sıcaklığı, boru hattı ilerledikçe azalır. Hattaki bir sonraki radyatörün boyutları aynı olsa bile ısıtma gücü düşer. Hattaki sıcaklık düşüşü çok fazla olacağı için seri bağlanabilecek radyatör sayısı sınırlıdır. Seri bağlanmış radyatörler (yüksek dirençler) nedeniyle yüksek güçte bir pompa gerektiği için pompanın elektrik sarfiyatı fazla olmaktadır.

Diğer bir dezavantajı ise besleme hattından ısıtıcılara giden sıcak su debisinin uygun bir şekilde ayarlanmamasıdır. Buna çözüm olarak ısıtıcı üzerindeki vananın kısılması, besleme hattında ısıtıcı altındaki ana besleme borusunda genellikle bir boy küçük çap uygulanmasının yapılması, ısıtıcı çıkışında özel venturi elemanlarının veya ısıtıcı girişinde özel vanaların kullanılmasıdır. Bu sistemde ısıtıcılara giren ve çıkan su sıcaklıkları hassas olarak hesaplanmalı ve bunların ortalama değerlerine göre ısıtıcı kapasitelerinin seçimi yapılmalıdır.

Çift Borulu Kalorifer Tesisatı

Çift borulu sistemlerde mevcut ve kullanılır durumdaki binalarda en yaygın olarak uygulanan sistemdir. Paralel bağlanmış radyatörlerin giriş sıcaklığı, boru hattı ilerledikçe aynı kalır. Hattaki diğer radyatörlerin ısıtma gücünde azalma olmaz. Bundan dolayı düşük dirençler nedeniyle yüksek güçte bir sirkülasyon pompası gerekmez. Pompa basma yüksekliği, sadece kritik hattaki elemanların basınç kayıpları tarafından belirlenmektedir.

• Alttan dağıtılıp alttan toplanan çift borulu kat kaloriferi,
• Üstten dağıtılıp üstten toplamalı çift borulu kat kaloriferi,
• Üstten dağıtılıp alttan toplamalı çift borulu kat kaloriferi,

uygulamaları kullanılmaktadır.

Mobil Kalorifer Tesisatı

Mobil sistemlerde tek bir kolon çıkılarak, katlardaki kollektör kutularından her bir radyatöre şap içerisinden gidiş-dönüş boruları döşenir. Kollektörlü sistem olarak da adlandırılır. Borular şapın içine döşendiği için genellikle yeni binalarda uygulanır. Her katta ana kolondan her bir radyatöre ayrı gidiş-dönüş boruları döşendiğinden kritik hattın boru uzunluğu, dolayısı ile basınç kayıpları azalır. Kat içi borulamalarda fittings kullanılmadığından lokal akış kayıpları düşüktür. Daha az basma yüksekliğine sahip küçük bir pompa kullanılarak ilk yatırım ve işletme maliyetleri azaltılır. Plastik borunun hasar görmesi durumunda, koruyucu spiral kılıf içindeki boru çekilir ve yeni boru itilir. Borunun geçtiği yerleri kırıp açmaya gerek kalmaz. Ayrıca boru değişimi sırasında sadece kollektördeki ilgili hattın gidiş-dönüş vanaları kapatılarak konuttaki diğer odaların ısıtması kesilmez.

Tichelmann sistemi, çift borulu sistemin değişik bir uygulamasıdır. Her radyatörün kollektörden gelen ve kollektöre dönen hat uzunluklarının toplamı eşittir. En kısa gidiş hatlı radyatör en uzun dönüş hattına sahiptir. En uzun gidiş hatlı radyatör en kısa dönüş hattına sahiptir.

Tichelmann sistemi avantajı ise her radyatörden eşit seviyede akış sağlamaktadır. Bu sistem ile verimsiz radyatör olmamaktadır. Her bir radyatör vanasında reglaj yapmaya gerek yoktur.

Tichelmann Sistemlerin mobil sistemlerde kullanımı ise örneğin bir kollektör var, bu kollektöre yakın 5 metre mesafede bir radyatör ve 20 metre radyatör var. Kısa olan radyatörü uzun olan ile aynı uzunlukta boruyu dolaştırarak dengeleme yapılabilir.

Kalorifer tesisatı sistemleri hakkında bilgi vermeye çalıştım. Umarım faydalı olmuştur. Sormak istediğiniz her şeyi yorum kısmında paylaşabilirsiniz.

Radyatörlerde ısı, çevreye ışınım (radyasyon) ve taşınım (konveksiyon) olmak üzere 2 yolla yayılır. 90/70°C sıcak sulu ısıtma tesislerinde ortalama yüzey sıcaklığı 80°C olup, bu düşük sıcaklıktaki ışınım miktarı azdır. Genel olarak radyatörlerde ısının ancak %20-40 arasındaki bir kısmı ışınımla yayılır. Asıl büyük kısım taşınımla ısı transferi ile yayılmaktadır. Işınımla olan ısı geçişine radyatörün malzemesinden çok boyanın cinsi ve radyatörün geometrisi etki etmektedir. Siyah ve mat boyalı radyatörlerde ışınım fazladır. Ancak boyanın rengi fazla etkili değildir. Parlak metalik boyalarda ise ışınım önemli ölçüde azalır. Alüminyum veya bronz gibi parlak metalik boyalar ışınımı %50, toplam radyatör ısı gücünü ise %10 mertebesine düşürür.

Dış projeksiyon yüzey alanı fazla olan radyatörlerde ışınım oranı da yüksektir. Bu açıdan ince döküm radyatörlerde ve panel radyatörlerde ışınım oranı yüksektir. Alüminyum radyatörlerde ise kanatlı yüzeyler kullanıldığından, dış yüzeyler doğrudan su ile temas etmez ve daha düşük sıcaklıktadır. Bu nedenle ışınım oranları da düşüktür. Yüzey pürüzsüzlüğünün de ışınıma etkisi vardır. Pürüzlü döküm yüzeyler düz yüzeylere göre bir parça daha iyi ışınım yaparlar. Merdiven boşluğunun oluşturduğu baca etkisinin dezavantajlarını azaltmak için ve yüksekliği fazla olan hacimlerde ışınımla ısı geçişi fazla olan radyatörler kullanılmalıdır. Böylece elde edilen yatay ısı dağılımı yüksekliğin ısınmaya olan olumsuz etkisini azaltacaktır.

Radyatör çeşitleri nelerdir?

Her radyatör tipinin diğer tiplere göre bazı avantajları veya dez avantajları bulunabilmektedir. Kalorifer petekleri imal edildikleri malzeme cinsine veya şekline göre farklı isimlerde sınıflandırılar. Bu sınıflar:

Döküm radyatörler; dilimli olarak üretilen radyatörlerdir. Genel olarak döküm radyatörler sıcak su sistemlerinde 4 bar basınca, buharlı sistemlerde ise 2 bar basınca kadar kullanılabilir. Her bir döküm radyatör dilimi 60 mm kalınlığında olup birbirlerine alttan ve üstten R 32 mm çelik nipeller ile bağlanır. TS 369 ve DIN 4703 de ısıl kapasiteleri belirlenmiştir. Dökme demirin aşınmaya dayanıklı bir malzeme olması nedeniyle yıllarca kullanabilmek mümkündür. Bu nedenle eski yapıların hemen hemen tümünde bu tip radyatörlerle karşılaşmaktayız. Ancak dökme dilimli radyatörler ağır, işçiliği ve montaj edilme süresi de zordur.

Dilimli çelik radyatörler; döküm radyatörlere göre daha ucuz ve daha az dayanıklı radyatör çeşitleridir. Ancak içine en çok su alabilen radyatörler de bunlardır ve dolayısıyla geç ısınır geç soğurlar. En büyük avavantajı radyatör parçalarının dilimlenebilmesi ve arızalı parçanın dilim halinde çıkartılıp yerine yeni dilim takılabilmesidir. Bu tip radyatörler en az 1,25 mm kalınlıkta pastan arındırılmış genel yapı çeliği Fe-37 özelliğine sahip saçtan yapılırlar. Preste şekilde verilen ve yüzeylerinde katmer, çatlak, tufal ve ezikler bulunmayan iki yan yüzey levhası, bir dilimi oluşturacak şekilde punta veya benzer kaynak işlemi ile birleştirilirler. Elde edilen dilimler, birbirlerine vidalı çelik nipeller veya alın yüzeylerinden kaynatılarak gruplandırılabilir.

Panel radyatörler; hafif, iyi görünümlü ve estetik radyatörlerdir. Panel radyatörler dalgalı ve düz levhalardan üretiliyor olabilirler. Ancak döküm radyatörler çok uzun ömürlü iken panel radyatörlerin ömrü bu tip radyatörlerin üçte biridir.

İsimlendirilmesi P, PK, PKP, PKKP, PKKPKP diye ayrılır. Seçilen kanat tipi ağırlık, su hacmi ve ısıl kapasite (verim) değerleri olmak üzere değişiklik gösterir. Genellikle PKKP Radyatör modeli diğerlerine kıyasla daha çok kullanılmaktadır.
P : Panel (Radyatörün ön yüzeyi)
K : Radyatör içerisinde bulunan kanat sayısıdır.
PKKP Radyatör açılımı ise : Panel-Kanat-Kanat-Panel olarak açıklanabilir.

Alüminyum radyatörler; Su hacimleri diğer radyatör tiplerine göre en az olmasına karşın en fazla yüzey alanına ve bu nedenle en fazla ısıtma yüzeyine sahip radyatörler alüminyum radyatörlerdir.

Elektrikli yağlı radyatörler; Isıtma gayesiyle, elektrik enerjisiyle çalışan tek radyatörler içinde ısıtıcı rezistans ve ısı transfer yağı vardır. Bu tip radyatörler büro ve iş yerlerinde kullanılmaktadır.

Radyatör alırken nelere dikkat edilmeli?

• Ömür: En uzun ömürlü radyatörler döküm radyatörlerdir. Panel radyatörlerin ömürleri 15 ila 20 yıl olup, alüminyumlarda ise değişkendir.
• Yatırım maliyeti : Radyatör fiyatlarını karşılaştırırken m² fiyatları değil, kalori maliyetleri esas alınmalıdır. En pahalı radyatörler döküm ve alüminyum radyatörlerdir. Panel radyatörler daha ucuzdur. En ucuz radyatörler ise dilimli çelik radyatörlerdir.
• Gerekli ısıtma yüzeyi miktarı : Bir radyatör aynı ısıyı ,aynı şartlarda ne kadar küçük yüzeyle verebiliyorsa ısıl verimi o kadar iyidir. Radyatörler içinde en küçük ısıtma yüzeyi döküm radyatörlerin 144/500 kolonlu ve 900/70 perkolon tiplerinde görülmektedir.
• Estetik: Panel ve alurad radyatörler modern tasarımlara sahiptirler.
• Toz tutma ve temizlenebilme: Düz yüzeyli olan çelik radyatörler tercih edilmektedir.
• Güvenlik: Dilimli çelik radyatörlerde olduğu gibi kenarları keskin olan radyatörler tehlike oluştururlar.
• Ağırlık: Döküm radyatörler diğer radyatörlere göre daha dezavantajlıdır.
• Su hacmi: Su hacmi fazla olan radyatörler geç ısınıp geç soğurlar. Bunlar dilimli çelik radyatörlerdir. Su hacminin büyük olması genleşme deposunun büyüklüğünü etkiler.

Kalorifer radyatörü montajında dikkat edilmesi gerekenler?

• Radyatörün asıldığı yerde yerden yüksekliği en az 70 mm, duvar ile arasındaki mesafe ise en az 40 mm olmalıdır. Bu durum radyatörün daha verimli ısıtmasını sağlayacaktır.
• Kalorifer petekleri pencere altlarına konmalıdır. Bu durum hava perdesi etkisi yaratacağı gibi soğuk havanın içeri girmesini engelleyecektir.
• Kalorifer peteğinin üst bağlantı ağzında hava almaya yarayan purjör olmalıdır.
• Kalorifer petekleri montaj edilmeden önce montaj deliklerinin duvara açacağı yerler doğru şekilde belirlenmelidir. Örneğin dökme dilimli radyatörlerde dilimler arası mesafe 6mm olduğu için duvar buna göre delinmelidir.
• Radyatörlerin önleri, yanları ve üstleri süs, dekarasyon gibi maksatlarla hiçbir şekilde kapatılmamalıdır. Bu kapatmaların derecesine bağlı olarak radyatörün ısıtma verimi % 10 ile % 40 arasında azalır.
• Radyatörlerin önleri tavandan aşağıya kadar sarkan perdelerle kapanmamalıdır. Çünkü alttan girip ısınan hava, perde ile önü kapalı olduğu için oda içine geri dönemez.
• Radyatörlerin arka kısmına isabet eden dış duvar 3 cm kalınlığında strafor veya cam yünüyle kaplanmalıdır.

Isı enerjisinden (yakıttan) tasarruf etmek ve odalarda normal konfor sıcaklığını sağlamak amacıyla, dış hava sıcaklığındaki değişimlere göre, radyatörlere giren su sıcaklığını ayarlamak gerekir. Bu ayarı otomatik olarak yapan otomatik kontrollu cihazlar olduğu gibi; sistemde ısıtıcı eşanjör üzerindeki termostatik vanadan da elle ayarlamak mümkündür. Eşanjör olmayan sistemde, kalorifer kazanı üzerindeki termostat aletini dış hava sıcaklığına göre ayarlamalıdır.

Basınç düşümünün büyük seçilmesi durumunda boru çapları küçük çıkacak ve buna bağlı olarak da boru şebekesi daha ucuza mal olacaktır. Ancak basınç düşümünün büyük seçilmesiyle sirkülasyon hızları ve basınç kayıpları artacağından pompanın tükettiği enerji miktarı artacaktır. R basınç düşümünün düşük seçilmesi durumunda ise boru çapları büyük çıkacak ve boru şebekesi daha pahalıya mal olacaktır. Buna karşılık pompanın tükettiği enerji azalacaktır.

Boru şebekesinin ve işletme giderlerinin daha ekonomik olması açısından ortalama basınç düşümleri küçük tesislerde R = 5-8 mmSS/m, büyük tesislerde R = 8 – 15 mmSS/m alınabilir. Bu bilgiler doğrultusunda aşağıdaki adımlarla boru çapları belirlenir.

Suyun hızı artırılarak aynı çaplı borularda daha fazla ısıtma yükünün ihtiyacı karşılanabilmektedir.